Eisen voedselverspilling in FSSC 22000: hoe pak je het aan?

Voorkomen van voedselverspilling. Je kan er tegenwoordig niet meer omheen. Dit is een actueel thema binnen de Europese Unie. FSSC 22000 heeft als eerste GFSI erkende norm in de normeisen een specifiek punt opgenomen over voedselverspilling.

FSSC22000 eisen

Per april 2024 moeten de volgende zaken bij elk FSSC 22000 gecertificeerd bedrijf geïmplementeerd zijn:

• Een beleid en strategie om voedselverspilling tegen te gaan. Zowel voor het eigen bedrijf als in relatie met andere stappen in de keten.
• Als producten gedoneerd worden aan bepaalde organisaties, moet dit beheerst gebeuren.
• De scheiding tussen levensmiddelen en producten bestemd voor diervoeding moet duidelijk zijn.
• Dit beleid en de procedures moeten in lijn zijn met de wetgeving en mogen geen gevaar vormen voor de veiligheid van de levensmiddelen.

Definities

FSSC definieert voedselverlies en voedselverspilling als volgt:

Voedselverlies gebeurt voor het voedsel de consument bereikt als gevolg van problemen in de toeleveringsketen (productie, verwerking, opslag en distributie).

Voedselverspilling verwijst naar voedsel dat geschikt is voor consumptie, maar bewust wordt weggegooid in de detailhandel of bij consumptie.

FSSC 22000 Guidance

FSSC schrijft in het Guidance document over hoe dit kan worden toegepast in de praktijk. Wij nemen je in dit artikel mee in de hoofdlijnen. Wanneer het moeilijk bepalen is hoe een stap geïnterpreteerd moet worden kan Appendix A van de guideline geraadpleegd worden. Hier staan veel praktische toepassingen en voorbeelden in.

Food waste Pyramid

FSSC baseert zich onder andere op de ‘food waste pyramid’ van de VN’s Food and Agriculture Organization (FAO). Hierin wordt aangegeven welke oplossing voor voedselverlies en -verspilling de voorkeur heeft.

1. Preventie: voorkomen van overproductie
2. Optimalisatie: onder andere verwerking in de voedingsindustrie (rework/circulaire productie), verwerking tot diervoeding
3. Recycling: onder andere anaerobe vergisting/vertering en composteren
4. Terugwinning: verbranding van afval voor energieterugwinning
5. Verwijdering: o.a. verbranding zonder energieterugwinning; stortplaats; riool

Voor bedrijven die zich niet bezighouden met productie van ‘food’ of ‘feed’ zijn er in de guideline specifieke adviezen beschreven.

Het stappenplan van FSSC 22000 ‘Food Loss and Waste’

De volgende 3 stappen moeten doorlopen worden om een strategie aangaande voedselverspilling te implementeren:

1. Bepaal een doelstelling

Voordat een doelstelling ter vermindering van de verspilling bepaald kan worden, moet eerst de huidige stand van zaken in kaart gebracht worden. Hiervoor moet je inventariseren, onder andere welk materiaal, tijdens welk proces, welke hoeveelheden en welke bestemming?

Belangrijk hierbij is dat de methode om te meten wordt vastgelegd en gevalideerd opdat de resultaten betrouwbaar zijn. Als je resultaten wil vergelijken moet je ook bepalen over welke termijn/welke periode men de inventarisatie zal uitvoeren.

Het is verplicht om overheid gestuurde doelen mee te nemen. Het is optioneel om daarbovenop een eigen doelstelling te zetten, alleen of gezamenlijk met andere bedrijven. Doelstellingen dienen SMART te zijn en een actieplan moet worden geïmplementeerd om de doelstellingen te kunnen bereiken.

2. Monitoring

Op basis van de inventarisatie en beoordeling van deze inventarisatie dienen methodes bepaald te worden om de verspilling en afval continu/periodiek op te volgen. Niet enkel het verlies moet gemonitord worden, maar ook de verbeteringen in de afvoerstromen van de verspilling. Bijvoorbeeld de verhouding van reststromen die verwijderd worden tot reststromen die gerecycled of herwerkt worden. Houd in dit monitoringplan ook rekening met onzekerheden, fluctuaties en seizoensgebonden verschillen.

Op basis van deze monitoring dienen de doelstellingen regelmatig geëvalueerd te worden.

3. Neem acties

Wanneer wordt vastgesteld dat de doelstellingen niet worden bereikt moet een oorzaakanalyse worden uitgevoerd. Ook moet bekeken worden hoe het actieplan kan worden bijgestuurd opdat de doelstellingen alsnog kunnen worden gehaald. Ook wanneer de doelstellingen worden gehaald dient het verspillingsbeleid steeds geëvalueerd te worden en dienen nieuwe doelstellingen en acties te worden bepaald in kader van continue verbetering.

Basisvereiste: voorkomen van verspilling

De guideline van FSSC legt verder de nadruk op voorkomen van voedselverspilling en afval. Als bedrijf moet je minimaal de volgende zaken in je beleid opnemen:

• Alternatieve bestemmingen: voorzie alternatieve bestemmingen voor producten die niet aan de eindspecificaties voldoen. Het is mogelijk dat ze op een andere markt of onder andere voorwaarden alsnog verkocht worden.
• Optimaliseer de productieplanning: voorkom rest stock, stem planning af op werkelijke bestellingen/ voorziene verkoop van goederen.
• Optimaliseer stock beheer: FIFO en FEFO
• Optimaliseer de houdbaarheid en bewaring van de producten: mogelijk zijn producten langer houdbaar bijvoorbeeld onder andere bewaaromstandigheden/verpakkingsvorm waardoor het verlies van producten over de houdbaarheidsdatum kan worden vermeden/gereduceerd.

Meer info over dit onderwerp? 

Wil je verder lezen over voedselverspilling en duurzaamheid in relatie tot houdbaarheid? Download dan onze Whitepaper Minimaliseren van voedselverspilling.

Een extra hulpmiddel is het bewust omgaan met bepalen van TGT of THT datum. Hierover heeft het EFSA een richtsnoer opgesteld: Richtsnoer EFSA Hulpmiddel ter voorkoming van voedselverspilling. 

Vind hier informatie over maatschappelijk verantwoord ondernemen en de ‘European Green Deal’ en activiteiten in verband met voedselverspilling van de Nederlandse (‘Theory of change’)  en de Belgische overheid (Actieplan voedselverlies en biomassareststromen circulair 2021-2025).