Dit is een premiumartikel. Premiumartikelen maken deel uit van het Normec Foodcare Kenniscentrum abonnement. Alle kennis en ervaring vanuit elke expertise komt samen in de Kennisbank. Je vindt hier alle relevante informatie over diverse productgroepen en wetgeving. Benieuwd? Lees wat het Normec Foodcare Kenniscentrum jou kan bieden.
Probiotica en prebiotica zijn beide gerelateerd aan de gezondheid van de darmen, maar hebben verschillende functies. Terwijl probiotica gunstige bacteriën aan het darmmilieu toevoegen, bieden prebiotica de voedingsstoffen die nodig zijn om deze bacteriën te ondersteunen en te laten floreren. Samen dragen ze bij aan een gezonde en goed functionerende spijsvertering.
Probiotica zijn levende micro-organismen waarvan wordt aangenomen dat ze de natuurlijke balans in de darmen kunnen herstellen en het immuunsysteem kunnen stimuleren. Ze moeten dan wel in voldoende hoeveelheden worden geconsumeerd en levend zijn. Er zijn veel verschillende soorten probiotische bacteriën. De meeste behoren tot de melkzuurbacteriën zoals de lactobacillen of bifidobacteriën.
We zien probiotica vaak als supplementen terugkomen of het kan worden toegevoegd aan voedingsmiddelen, zoals yoghurt en gefermenteerde groenten. Er wordt nog steeds veel onderzoek gepleegd naar de werkingsmechanismen en mogelijke voordelen van probiotoca. Ondanks de onderzoeken is er nog weinig bewijs dat producten met levende micro-organismen een gezondheidsvoordeel opleveren voor gezonde mensen.
De Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) heeft wetenschappelijke evaluaties uitgevoerd van een paar honderd dossiers over probiotica. Er is slechts 1 gezondheidsclaim goedgekeurd: Levende bacteriën in yoghurt of gefermenteerde melk verbeteren de vertering van lactose (melksuiker) bij mensen die lactose moeilijk verteren. De yoghurt moet daarvoor tenminste 100 miljoen levende micro-organismen (Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus en Streptococcus thermophilus) per gram bevatten.
Prebiotica zijn voedingsvezels die de groei of activiteit stimuleren van nuttige micro-organismen in de darmen. Het zijn meestal niet-verteerbare vezels die in bepaalde voedingsmiddelen voorkomen.
Deze vezels worden in de dikke darm gefermenteerd door de darmflora. Tijdens dit fermentatieproces worden vetzuren met een korte keten geproduceerd. Deze hebben voordelen voor de gezondheid zoals het bevorderen van de darmgezondheid, het verbeteren van de groei van goede bacteriën, het bevorderen van de absorptie van mineralen en het stimuleren van het immuunsysteem.
Bekende bronnen van prebiotica zijn inuline, Fructo-oligosachariden (FOS), Galacto-oligosachariden (GOS) en resistent zetmeel. Ze zijn te vinden in veel fruit en groenten, zoals bananen, uien, knoflook en asperges. Ook bonen, linzen, haver gerst en sommige zuivelproducten kunnen bronnen zijn.
Synbiotica zijn producten waar probiotica én prebiotica in zitten.
Probiotische stammen die vóór mei 1997 niet in significante mate in de Europese Unie zijn geconsumeerd, kunnen onder Verordening (EU) 2283/2015 EU Novel Food Regulation vallen. Deze verordening vereist dat nieuwe voedingsmiddelen, waaronder bepaalde probiotische stammen, een veiligheidsbeoordeling ondergaan en goedgekeurd worden voordat ze in de EU op de markt mogen worden gebracht.
Het EFSA voert een veiligheidsbeoordelingen uit om te beoordelen of bepaalde micro-organismen aan voedsel mogen worden toegevoegd. Groepen micro-organismen die door de beoordeling heen komen krijgen het predicaat qualified presumption of safety (QPS). Dit predicaat geldt voor elk micro-organisme dat tot de groep behoort. Deze lijst van toegestane micro-organismen wordt iedere drie jaar geëvalueerd, waarbij EFSA ook tussentijds literatuuronderzoek uitvoert
De Nederlandse VWA heeft in 2022 een Handboek Voedingssupplementen, verrijkte levensmiddelen en kruidenpreparaten gepubliceerd met tips voor het bedrijfsleven. Voor België is de voedingssupplementenwetgeving vastgelegd in KB van 29 augustus 2021 betreffende de fabricage van en de handel in brengen van voedingssupplementen (andere stoffen). Dit besluit omvat onder meer een notificatieprocedure voor voedingssupplementen in de handel gebracht mogen worden.
De Europese commissie blijft bij het standpunt dat het gebruik van de term pro- of prebiotica een gezondheidsclaim is. Een algemene gezondheidsclaim op naam van de term probiotica of prebiotica is vooralsnog niet goedgekeurd bijgevolg kunnen de termen als dusdanig niet op de labels van levensmiddelen gebruikt worden.
Nationaal binnen de lidstaten zijn er wel meer praktische benaderingen. In Tsjechië ziet men ‘probiotica’ bijvoorbeeld als voedingsclaim, die is toegestaan als wordt voldaan aan de daaraan gestelde voorwaarden in de Claims Verordening. Dit houdt onder andere in dat de betreffende goede bacteriën aanwezig zijn in het levensmiddel in een hoeveelheid die volgens algemeen aanvaard wetenschappelijk bewijs het geclaimde heilzame effect bewerkstelligt. In Frankrijk en Noord-Ierland kan de term probiotica daarentegen worden gebruikt als een niet-specifieke gezondheidsclaim. Deze is toegestaan in combinatie met de geautoriseerde gezondheidsclaim ‘levende culturen in yoghurt of gefermenteerde melk verbeteren de lactosevertering van het product bij personen die lactose moeilijk verteren‘. In Italië mag de term enkel gebruikt worden als aan een aantal voorwaarden wordt voldaan nl. producten moeten veilig zijn voor menselijke consumptie, ze moeten een geschiedenis van gebruik ten behoeve van de darmflora hebben en er moet een aanwezigheid zijn in het levensmiddel in levende vorm en in een adequate hoeveelheid tot einde houdbaarheidsdatum. In Nederland kan de term probiotica – net als in Denemarken en Frankrijk – worden gebruikt als categorie-aanduiding voor voedingssupplementen. Deze Nederlandse praktijk is vastgelegd in het Richtsnoerdocument ClaimsVo van de Keuringsraad. België volgt het Europees standpunt en dus is het gebruik van de termen op labels van levensmiddelen en voedingssupplementen niet toegestaan.
Voor voedings- of gezondheidsclaims op levensmiddelen is specifieke wetgeving opgesteld. Deze claims moeten voldoen aan Verordening (EU) nr. 1924/2006, de zogenaamde Claimsverordening. Het KB van 29 augustus 2021 licht de eisen voor etikettering en reclame toe voor België en de NVWA heeft voor Nederland een handboek voedings- en gezondheidsclaims uitgebracht waarin ook een Richtsnoerdocument betreffende het gebruik van gezondheidsclaims te vinden is.
Je las een premiumartikel van het Normec Foodcare Kenniscentrum. Smaakt het naar meer? Bekijk dan de mogelijkheden van het Kenniscentrum abonnement. Hiermee heb je direct toegang tot alle kennis.
Neem contact op met onze Commercial Manager QA Jolien de Corte.
Lees op deze pagina over nieuws en wijzigingen in wet- en regelgeving, standaarden en keurmerken, etc. Wanneer er een oranje pijltje in het blok staat, kan je doorklikken om meer te lezen of een bi...
Gereguleerde producten, zoals additieven, enzymen, aroma’s, nutriënten, verpakkingsmaterialen, pesticiden, GGO’s en voedselgerelateerde processen, vereisen een wetenschappelijke veiligheidsbeoord...
Een Verklaring van Overeenstemming voor kunststoffen heeft verschillende verplichte onderdelen. Eén van de onderdelen gaat over stoffen met een dubbele functie, de “dual use” stoffen. Wat wordt h...
